GM: แต่มีคนจำนวนมากเห็นว่าคำว่า "ชนชั้นŽ ไม่มีอยู่จริงในสังคมไทยสมัยใหม่
ภิญโญ : คนบางส่วนยังตามนิยามไม่ทันเลย เขายังคิดว่ามีเฉพาะราชบัณทิตยสถานกับหนังสือประวัติศาสตร์เท่านั้นที่มีส่วนกำหนดนิยามของสังคมไทย ในขณะที่ทุกอย่างลื่นไหลเปลี่ยนไปหมดแล้ว อย่าไปคิดว่าทุกอย่างอยู่ที่ราชบัณฑิตฯ ตัดสินใจอะไรไม่ได้ก็ไปเปิดพจนานุกรม อนาคตของสังคมไทยไม่ได้อยู่ในพจนานุกรม คนทุกคนสามารถกำหนดความหมายใหม่ได้ ในวัฒนธรรมที่มันเลื่อนไหลเช่นปัจจุบัน

ผมยังแปลกใจว่าทำไมพวกร้านขายเครื่องไฟฟ้าริมถนนแถว ๆ สะพานควาย ดาวคะนอง หรือตามชานเมืองสามารถอยู่ได้ ผมคิดว่าคนที่เดินเข้าไปซื้อวิทยุหม้อหุงข้าว กระทะไฟฟ้าในร้านพวกนี้ เขาไม่กล้าสะเออะเข้าไปเดินพารากอนหรอก ไม่ต้องพูดถึงเกษรพลาซา คือร้านพวกนี้ไม่ได้ขายถูกกว่าห้างใหญ่ๆ อาจจะแพงกว่าด้วย แต่ถามว่าคนที่ซื้อของตามร้านพวกนี้เขากล้าเข้าไปเดินพารากอนหรือ มันก็อธิบายได้บางส่วน บางทีเถียงกันไปในทางทฤษฎีก็เหนื่อยเปล่า คุณดูความเป็นจริงสิ คุณยอมรับมั้ยว่ามันมีความแตกต่างอย่างสูงในสังคม

ถ้าเรามีอภิสิทธิ์มากกว่าคนอื่น เราอาจจะไม่รู้สึกถึงความแตกต่าง คุณยังกินข้าวบนโต๊ะของคุณ นั่งรถของคุณ ส่วนพวกเขาเป็นคนทำกับข้าวให้คุณ ขับรถให้คุณ ทำทุกอย่างให้คุณ โดยคุณให้ทุกอย่าง ให้เงินเดือนที่คุณควรจะได้รับอย่างเหมาะสม ให้สวัสดิการตามสมควร ให้ความเมตตา ให้ทุกอย่างยกเว้นสิทธิและความเท่าเทียม ความเสมอภาค มีบ้านไหนที่คนขับรถ ยาม คนสวน สามารถนั่งร่วมโต๊ะกินข้าวเย็นร่วมกับเจ้าของบ้าน บางบ้านห้องน้ำยังไม่ยอมให้ใช้ร่วมกันเลย นี่คือความเป็นจริงของบ้านเรา ส่วนจะถึงขั้นเรียกว่ามีชนชั้นหรือเปล่า ก็ขอเชิญนักวิชาการไปว่ากันต่อ

GM: จาก 14 ตุลาฯ 2516 จนถึง พฤษภาฯ 2535 และ 2553 ที่ผ่านคนออกมาเรียกร้องสิ่งเดียวกันทั้งหมด คือคำว่าประชาธิปไตยในหลายสิบปีที่ผ่านมา มันคือประชาธิปไตยเดียวกันไหม และจริง ๆ แล้วสำหรับคุณ ประชาธิปไตยคืออะไร
ภิญโญ : ผมไม่แน่ใจว่าประชาธิปไตยที่พูดกันสมัย 14 ตุลาฯ 2516 กับสมัยพฤษภาฯ 2553 มันคือประชาธิปไตยเดียวกันหรือเปล่า สมัยพฤษภาฯ 2535 เราบอกว่านายกฯ ต้องมาจากการเลือกตั้ง ไล่พลเอกสุจินดาแทบตาย สุดท้ายคุณอานันท์ก็ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งอยู่ดี แต่ก็ไม่เห็นมีใครว่าอะไร

ผมคิดว่าในวันนั้นกับวันนี้ เราอาจไม่เคยได้กำหนดนิยามที่ชัดเจนว่าประชาธิปไตยคืออะไร เราจึงมีสร้อยต่อท้ายว่า แบบไทยๆ เพื่อให้ประชาธิปไตยเป็นอะไรก็ได้ที่ถูกใจเรา ที่ผ่านมาการเรียกร้องและการต่อสู้เพื่ออะไรบางอย่างที่ไม่ได้ชัดเจน ทำให้เราไม่ต้องเผชิญหน้ากับความจริงมากนัก ประชาธิปไตยจึงเป็นคำที่เลื่อนลอยมาก ประชาธิปไตยของพันธมิตรอาจไม่ใช่ประชาธิปไตยเดียวกับ นปช. แม้ว่าเราจะบอกว่าประชาธิปไตยที่แท้จริงมีหนึ่งเดียว แต่ผมก็ไม่แน่ใจว่าสิ่งที่นักศึกษา 14 ตุลาฯ เรียกร้อง กับสิ่งที่พันธมิตร หรือ นปช. เรียกร้อง มันคือประชาธิปไตยเดียวกัน แต่พอพูดถึงประชาธิปไตย แหม! มันเป็นอะไรที่ดูดีไปหมด

ผมเองก็อยากได้นะ ประชาธิปไตยว่าแต่มันคืออะไรหรือ ประชาธิปไตยที่ว่าน่ะ

GM: บางคนเรียกร้องว่า อย่างน้อยก็ให้เลือกตั้งกันก่อน ซึ่งเป็นพื้นฐานของประชาธิปไตย
ภิญโญ : ก็เลือกกันอยู่ทุกครั้ง เราไม่เคยสูญเสียการเลือกตั้งไป จะโกงบ้างจะเอาเปรียบกันบ้าง จะฆ่ากันบ้าง มันก็มีเลือกตั้งมาตลอด เรามีการเลือกตั้งอยู่เดี๋ยวก็เลือกกันอีก แต่คนจำนวนไม่น้อยก็เริ่มที่จะหมดความอดทนกับการเลือกตั้ง เพราะเลือกมาทีไรก็ได้นักการเมืองแบบที่เป็นอยู่ทุกที การเลือกตั้งแทนที่จะเป็นทางออก เลยกลายเป็นปัญหาในตัวเอง จึงมีคนเสนอว่าอย่าไปสนเรื่องการเลือกตั้งเลย มาหาวิธีใหม่กันดีกว่า ในขณะที่คนอีกกลุ่มหนึ่งบอกว่า ถ้าไม่ให้ประชาชนตัดสิน แล้วคุณจะให้ใครมาเป็นคนตัดสิน ต่อให้มันจะถูลู่ถูกังขนาดไหน ก็ควรจะลากถูกันไป ดีกว่าจะให้ทหารลากรถถังออกมา

ผมว่าหัวใจสำคัญของสังคมไทยตอนนี้ มันอาจเป็นเรื่องความยุติธรรมก็ได้ คนเขาอาจรู้สึกว่าสิ่งที่เกิดขึ้นกับเขาในขณะนี้มันอยุติธรรม เมื่ออยุติธรรมมันก็กลายเป็นเรื่องใหญ่ ไม่มีใครทนรับความอยุติธรรมได้นาน การเรียกร้องให้ยุบสภากลับไปเลือกตั้งกันใหม่อาจไม่ได้เป็นการเรียกร้องเพื่อให้เลือกตั้งเท่านั้น แต่เป็นการเรียกร้องเพื่อให้เลือกตั้งเท่านั้น แต่เป็นการเรียกร้องเพื่อพิสูจน์ว่า เฮ้ย! ตกลงความยุติธรรมอยู่ที่ไหน คนกลุ่มหนึ่งบอกว่า ความยุติธรรมอยู่ที่เสียงส่วนใหญ่ เอาการเลือกตั้งไปวัด การเลือกตั้งเป็นการให้เครื่องมือนำไปสู่ความยุติธรรม

แต่อีกฝ่ายก็รู้สึกว่า ต่อให้เลือกตั้งเลือกเสร็จแล้วฝ่ายคุณชนะ คุณก็ไม่ได้นำสังคมไปสู่ความยุติธรรม ธรรมอันเป็นเครื่องยุติไม่ได้เกิดขึ้น เลือกตั้งไปก็ป่วยการเปล่า เพราะเขาก็รู้อยู่ว่าลึก ๆ คุณก็ไม่ได้ต้องการการเลือกตั้ง ไม่ได้ต้องการการยุบสภา แต่ต้องการอำนาจเพื่อจะมาจัดการสังคม แล้วก็จะนำไปสู่ความไม่ยุติธรรม เพียงแต่เขาก็ไม่เชื่อว่าเลือกตั้งชนะแล้ว คุณจะจัดการให้สังคมเกิดความยุติธรรมสำหรับเขาได้ เถียงกันอยู่แบบนี้ โดยยังไม่มีข้อยุติ

GM: ที่คุณพูดมาแสดงให้เห็นความไม่ไว้วางใจซึ่งกันและกัน ฝ่ายหนึ่งไม่ไว้วางใจว่าถ้าอีกฝ่ายได้อำนาจไปแล้ว จะสร้างความยุติธรรมได้ไหม แต่ขณะเดียวกันอีกฝ่ายก็คิดว่าถ้าให้มีการเลือกตั้งก็ต้องผ่านการซื้อเสียง
ภิญโญ : ใช่, เป็นคำอธิบายที่คลาสสิกแล้วใช้ได้ผลตลอดเวลา แล้วก็ไม่มีข้อยุติฝ่ายหนึ่งอ้างความดี อีกฝ่ายอ้างเสียงข้างมาก ซึ่งเราก็ไม่รู้ว่ามันจริงด้วยกันทั้งคู่หรือเปล่า หรือว่ามันเท็จด้วยกันทั้งคู่ เพราะมันมีกรณีคนดีเขายายเที่ยง แล้วก็มีเสียงข้างมากแบบทักษิณ แล้วคุณจะอยู่ยังไงกับสองฝ่ายนี้ (หัวเราะ)

GM: แต่เราก็ต้องเลือก ถ้าถึงเวลาที่เราต้องเลือกตั้ง เราควรเลือกแบบไหน
ภิญโญ : บางทีมันก็เลยทำใจลำบากไง คือเห็นความจริงทั้งคู่ หลายคนก็ยอมรับการเลือกตั้งแบบคุณทักษิณไม่ได้ แต่จะให้ทำใจยอมรับความดีแบบเขายายเที่ยงก็ไม่รู้จะมีเขาลูกอื่นอีกหรือเปล่า จริงๆ คำถามที่ผมตอบไม่ได้คือ เดินไปเข้าคูหาเลือกตั้งครั้งหน้า ผมจะเลือกใคร นี่เป็นเรื่องหน้าเศร้าของสังคมไทย

คือในความขัดแย้งทางการเมือง ถ้าการเลือกตั้งเป็นคำตอบที่ยุติ ผมก็อาจจะเลือกพรรคใดพรรคหนึ่ง ซ้ายหรือขวา แดงหรือเหลือง แต่คราวนี้ไม่สามารถเลือกใครได้ เพราะไม่มีใครสามารถให้คำตอบหรือข้อเสนอที่เราพอจะเลือกได้ พรรคทางเลือกที่สามก็ไม่ได้สามจริง เลือกตั้งคราวนี้ผมเชื่อว่ามีคนจำนวนไม่น้อยที่อาจรู้สึกว่าไม่มีใครให้เลือกเลย

GM: ในฐานะคนทำสื่อ ทั้งหนังสือและโทรทัศน์ คุณคิดอย่างไรกับอำนาจของสื่อใหม่อย่าง facebook หรือ twitter ที่มีบทบาทมากขึ้นในช่วงความวุ่นวายที่ผ่านมา
ภิญโญ : มันมีทั้งประโยชน์แล้วก็ความน่ากลัวอยู่ในตัวเหมือนกับทุกสื่อที่เกิดขึ้นมาในโลกนี้ เพียงแต่ว่าสื่อเหล่านี้มันแพร่กระจายไปได้อย่างรวดเร็วและรุนแรง หลายครั้งผมเชื่อว่าแรงกว่าที่ผู้ใช้จะประเมินและตั้งสติรับผลกระทบของมันได้ทัน หลายคนจึงอินกับมันมากและคิดว่ามันเป็นทั้งหมดของชีวิต เป็นโลกใหม่ที่ใหญ่มาก ไม่มีไม่ได้ ตกข่าว ไม่ทันความเปลี่ยนแปลง

ความน่ากลัวของสื่อใหม่ที่เกิดขึ้นก็คือ มันยังไม่มีกระบวนการตรวจทานหรือการทบทวนตัวเอง ไม่รู้จะมีกระบวนการจัดการตัวเองยังไง มันไปเร็วมาก สามารถสร้างช่องทางแล้วก็ขยายเครือข่ายได้อย่างรวดเร็ว แม้ด้านหนึ่งมันจะช่วยคานอำนาจสื่อกระแสหลักได้ แต่ก็มีการใช้กันอย่างสะเปะสะปะ ไม่ระมัดระวังในที่สุดก็ออกทะเลกันไปเยอะ แล้วอะไรที่ออกทะเลก็เป็นสิ่งที่น่ากลัว เพราะนอกจากคลื่นลมจะแรงแล้ว สัตว์ร้ายอย่างพวกฉลามก็พร้อมที่จะเขมือบคุณทันทีที่คุณพลาด แล้วในความเร็วขนาดนั้น ใครเลยจะไม่พลาด ตอนนี้ใครพลาดแม้กระทั่งในเฟซบุ๊ค อาจตายได้ทันทีที่มีการส่งต่อๆ กันไป เยาวชนทั้งหลายที่ขยันแสดงความคิดเห็นจึงพึงนึกถึงมาตรา 112 เอาไว้ให้มากๆ

สื่ออย่างหนังสือพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ ที่เราเรียกขานกันอย่างเหยียดหยามว่าเป็นสื่อเก่า แต่อย่างน้อยในรอบหลายร้อยปีแห่งพัฒนาการของมัน ผมเชื่อว่ามันมีกระบวนการตรวจสอบ มีกระบวนการทบทวนตัวเอง ว่าทำอย่างไรถึงจะมีมาตรฐาน แต่กระบวนการของสื่อใหม่ยังไม่มี มันต้องผ่านกระบวนการเรียนรู้และเจ็บปวดพวกนี้อีกพอสมควรก่อนจะเข้าที่เข้าทาง ระหว่างนี้ก็ต้องระมัดระวังตัวกันเอง

01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08

ขอเชิญชม ศาลา และสัมผัสกับของจริงๆ ได้ที่ โชว์รูมของเรา กรุณาโทรศัพท์เข้ามาก่อน เพื่อทำการนัดหมายก่อนนะคะ ที่ 02-412-4225, 418-3917 หรือ 418-3860

HOME